Emile Déhe

Emilius Wilhelmus Dehe

Groningen 1886 – 1970 Schoorl

schilder, graficus, tekenaar en muzikant

Emiel Dehé had enige faam als violist, maar is vooral bekend geworden als beeldend kunstenaar. Hij maakte schilderijen, tekeningen en houtsneden. Zijn vrouw Maria was gespecialiseerd in knipkunst en exposeerde in verschillende galerieën.

opleiding
Dehe volgde de Rijksacademie van Beeldende Kunsten te Amsterdam

huwelijk en kinderen
Dehe trouwde met met Maria Stijger in 1919. Samen kregen zij vier kinderen. Uit de geboortedata van de kinderen blijkt dat er twee, John in 1915 en Emile in 1917, ter wereld kwamen terwijl Dehe en Maria nog niet getrouwd waren. Dat was niet echt gangbaar in die tijd. De andere twee kinderen waren Klaasje en Willem.

woonplaatsen
Emille Dehe woonde en werkte in Amsterdam tot 1919, Bergen (N.H.) tot 1927, Blaricum tot 1927, Eemnes tot 1931, Schoorl tot 1943, Amsterdam tot 1945 en daarna verder in Schoorl. 

Verhuizingen lopen als een rode draad door hun verhaal. Gevolg voor de kinderen: steeds op een andere school, steeds opnieuw je plaats moeten bevechten.

tekenakte
Op 16 december 1925 is Emiel sr. naar Amsterdam vertrokken. Zijn vrouw ging met de kinderen een half jaar later (terug) naar Blaricum. Emiel ging naar Amsterdam om er op de ‘Normaalschool’ een tekenakte te halen, zodat hij kon gaan lesgeven. Dat lesgeven deed hij onder meer op een avondschool.

In Amsterdam huurde hij een huis met drie etages op het Singel, 263. Op de begane grond zat een handelaar in textiel. Ook Maria woonde daar wel eens een tijdje, o.a in de jaren voor het uitbreken van de oorlog. 

Emille junior: “Het was een heel bijzonder huwelijk. Maar één ding staat vast: ze waren gek op elkaar. Al zijn vrienden en kunstbroeders waren vrijgezel, maar vader en moeder hadden een mooi huwelijk. Toen mijn moeder succes kreeg met haar knipselwerken en goede recensies kreeg in grote kranten, was hij zo trots als een aap.”

Maria Dehe
In 1936 woonde Maria Dehé in Egmond aan de Hoef op de Groeneweg (“een wit huisje met een puntdak, vlak tegen de duinen aan”). Dat was het jachthuis van de familie Six. 

Emiel junior: “Ik geloof dat ze maar heel kort huur betaald heeft. Six vond het allemaal wel goed. Zijn dochter, freule Six, zat ook op de Kunstacademie. Als ze boetseerles kreeg van professor Bronner, hield ze haar handschoenen aan, maar dat werd uiteraard niet gepikt.”

knipkunstenares
Maria ontpopte zich als een getalenteerd ‘knipkunstenares’. Haar werk hing op talrijke exposities, ze werd vaak geïnterviewd en altijd waren de kritieken lovend. Haar kleinkinderen herinneren zich vooral dat ze nog wel eens de wind van voren kregen als ze met hun wilde spelletjes de knipseltjes door de kamer lieten waaien.

Tegenwoordig worden voor haar knipselwerken flinke prijzen betaald. 

Ze exposeerde in 1929 en 1930 rond de Sinterklaas- en kersttijd bij de chique kunsthandel Carel van Lier in Amsterdam. 

Beide keren schreef de Bergense kunstcriticus Kasper Niehaus in De Telegraaf een stukje en oordeelde dat “deze vroolijke prenten met haar naïeve schoonheid van alle volkskunst niet alleen kinderen maar ook volwassenen vreugde zouden schenken”

In de jaren dertig heeft ze bij tientallen exposities gehad, ook bij gerenommeerde galerieën en kunsthandels en altijd waren de kritieken positief. (Elseviers Weekblad jaargang 43, deel 85, januari-juni 1933). “Onbevangen”, “frischheid, spontaanheid, lieve natuurlijkheid overal.”

In het voorjaar van 1930 werd zij geïnterviewd voor het blad De werkende vrouw als intro op een tentoonstelling die in de openbare leeszaal in Laren gehouden zou worden.

‘Tusschen Eemnes en Laren wonen de twee kunstenaars Dehé, – de man is schilder, de vrouw viel op door een brandend karakter; wat ergerde zij zich jarenlang, wat kon ze fel kijken tegen deze barre wereld aan, die haar man telkens stelde voor de keus, zijn kunstenaarswezen te verdraaien óf honger te lijden met vrouw en kroost.

Totdat een paar jaar geleden Maria Dehé, voor de aardigheid met papier in verschillende kleuren aan het prutsen, zoo op een avond met haar kinderen, om zich heen, en met een groote schaar in de hand, iets zóó leuks maakte, iets zoo helders, dat haar man, Emile, opgetogen rondliep.

Ik weet nog, dat hij aan ieder zei: “Nu moet je toch eens zien, wat zij gemaakt heeft”. (…)

In plaats van voor de eigen kinderen werkte Miep Dehé al gauw voor de kinderen van anderen, In Laren en Blaricum, en al heel gauw in Amsterdam zagen menschen, die haar niet kenden, haar groote plakprenten, en voor de kinderkamer van de eigen kinderen wilde men er óók één hebben

kuststrook verlaten
In juli 1937 ging Klaasje van Egmond Binnen naar Groet, in augustus 1939 ging zij naar het adres in Amsterdam: Singel 265. In het begin van de oorlog moesten veel bewoners van de kuststrook hun huizen verlaten. 

Willem en Klaassien Dehé kregen toen een huis op de Nieuwe Prinsengracht, dat leeg was gekomen door de jodenvervolgingen

Emille junior: “Opa werd toen al wat minder. Op een dag was hij spoorloos. Er was een bom op het Carlton gevallen en daar was hij gaan kijken, maar hij wist niet meer hoe hij thuis moest komen. Iemand heeft hem toen naar huis gebracht.”

overlijden
Op 84 jarige leeftijd is Emile Dehe overleden te Schoorl

bron: www.johndehe.nl
foto van Emile Dehe door Paul Citroen

Overleden na WOII