Sieg Maandag

Amsterdam 1937 – 2013 Amsterdam

Sieg stamt uit een familie van diamantairs. Na de oorlog leeft hij een rijk leven. Hij leert het ambacht van diamantair, reist de wereld over, wordt verliefd, zingt in nachtclubs, schildert honderden schilderijen en vervaardigt keramiek. Ook wordt hij vader van 2 kinderen en maakte hij een kunst van het leven.

WO II
In februari 1944 werd Sieg Maandag op vijf jarige leeftijd met zijn ouders en zusje Henneke naar Bergen-Belsen afgevoerd. Siegs vader Isaäc (1912-1945) werd 4 december 1944 vanuit Bergen-Belsen naar Sachsenhausen weggevoerd. Van hem maakte Maandag later een hartverscheurend schilderij over het moment waarop hij het kamp moest verlaten. 

Zijn moeder Keetje Groen (1911-2004) werd eind 1944 naar Beendorf gestuurd, een deel van Neuengamme. 

Sieg en zijn zusje bleven achter in het kinderkamp.

De Britse fotograaf George Rodger (1908-1995) maakte, na de bevrijding toen Sieg samen met zijn zusje en 50 andere Nederlandse kinderen bevrijd was uit het concentratiekamp Bergen-Belsen, een foto van de toen zeven jarige Sieg.

Men ziet een jongetje dat over een zandweg loopt langs lijken in Bergen-Belsen, zijn blik afgewend. 

fotoreportage
De foto werd kort na de bevrijding van het concentratiekamp genomen. De fotograaf maakte een fotoreportage van het onvoorstelbare leed dat hij daar zag. Foto’s van stapels lijken, van gevangenen zo zwak dat ze amper beseften dat ze vrij waren en van dat jongetje dat langs de vele lijken liep.

Rodger wist niet wie het jongetje was. Hij heeft niet hem gepraat. Hij was gegrepen door het beeld van een jongetje dat schijnbaar onverschillig langs de lijken loopt.

het bevrijdingsissue van Life magazine
Deze foto schokte de wereld toen deze verscheen in het bevrijdingsissue van Life magazine op 7 mei 1945.

moeder Maandag
Ook moeder Maandag werd bevrijd. Via Zweden kwam ze terug in Amsterdam. Ze ging direct op zoek naar haar kinderen. Maar niemand wist iets. Volgens het Rode Kruis waren Sieg en Henneke dood.

Op zoek naar meer informatie ging ze naar de Diamantbeurs, waar haar man had gewerkt. Ook daar had niemand iets van haar kinderen gehoord. 

Vlak voordat ze vertrok, zag ze hun oude postbus. Die opende ze en daar vielen een aantal exemplaren van Life uit, opgestuurd door een oom uit New York.

de oom van Sieg
De foto’s van de bevrijding van Bergen-Belsen waren begin mei gepubliceerd in het bekende Amerikaanse fotomagazine. In New York had de oom van Sieg zijn neefje herkend. Hij kocht een paar exemplaren en stuurde die op goed geluk naar Amsterdam. Naar zijn familie van wie hij al zolang niet meer had gehoord.

Keetje herkende haar zoon onmiddellijk. Ze ging met het bewijs terug naar het Rode Kruis. Daar bleek dat er een fout was gemaakt. Sieg lag in het ziekenhuis tegenover de Diamantbeurs, Henneke was bij een tante ondergebracht.

na WO II
Sieg kreeg na de oorlog paranoiaverschijnselen. Hij Vertrok naar India en ontmoette daar zijn latere echtgenote de Engelse Karen Ralph. Ze woonden een jaar in Nepal en kregen twee kinderen, Sarah en Simon die werd vernoemd naar opa Simon Maandag (1887-Auschwitz 1944). 

schilder
‘Ik was altijd al een schilder
’ zei Sieg Maandag, ook al begon hij pas aan een kunstenaarsleven in de jaren zeventig, na een wereldreis en het ontmoeten van zijn grote liefde Karen en met als motto zijn favoriete Picasso quote: ‘schilderen is therapie’.

De schilderijen van de Amsterdamse kunstenaar Sieg Maandag staan voor een groot deel in het teken van zijn kampleven. 

Frans Bromet
Rond 1980 wilde Sieg een film maken over zijn leven a.d.h.v. door hemzelf nagespeelde scenes met filmmaker Frans Bromet.
Producent George Becht wilde opnamen van Bergen-Belsen er in. Siegs echtgenote zag bepaalde scenes niet zitten. Door onenigheid hield Bromet er mee op.
Sieg ontmoette nog wel de fotograaf George Rodger, die nooit geweten had wie het jongetje was. 

de Shoah Foundation
Pas 50 jaar later vertelde hij zijn levensverhaal aan de documentaire makers van de Shoah Foundation. Het verhaal van de arrestatie van zijn in de diamantsector actieve Amsterdamse familie, hun deportatie vanuit een Amsterdams theater naar het kamp Westerbork, de scheiding van de gezinsleden, het helse verblijf in Bergen-Belsen en de Poolse Schwester Luba die de kinderen hielp overleven in een kamp geteisterd door ongedierte en ziektes. Dit kunt U hier lezen.

de film die nooit afkwam
Na het overlijden van Sieg Maandag op 76 jarige leeftijd werd ‘De film die nooit afkwam’ gemaakt  in 2016 op verzoek van Sieg’s dochter Sarah. Het werd een documentaire over ‘de making-off’ van de film.

Deze documentaire gaat over Frans Bromet die terugblikt op een film die hij als cameraman en regisseur eind jaren zeventig maakte over Sieg Maandag maar die nooit af kwam door een conflict.

Uitgangspunt voor de film destijds was de wereldberoemde foto van Sieg Maandag die was bevrijd uit concentratiekamp Bergen-Belsen en moederziel alleen langs rijen lijken zijn vrijheid tegemoet loopt. 

Met deze documentaire wilde Bromet alsnog het verhaal van Sieg Maandag voltooien, ook om erachter te komen wat de redenen waren waarom de film destijds niet is afgemaakt en wat zijn eigen rol daarin geweest is.

Deze documentaire kunt U hier bekijken.

biografie
Nu is er ook een door Siegs echtgenote Karen Maandag-Ralph samen met Dawn Skorczewski geschreven biografie: ‘Sieg Maandag. Leven en kunst in de schaduw van Bergen-Belsen.’ Een werk dat uiteen valt in twee grote delen: enerzijds Maandags in de historische context geplaatste levensverhaal, anderzijds de kroniek van zijn artistieke ontwikkeling geïllustreerd via diverse werken uit verschillende periodes.

bronnen: lecturis.nl/ joodsmonument.nl/parool.nl/gentlest.be/Wikipedia.org/nos.nl
fotobron: sbk.nl – sieg maandag in zijn atelier

Overleden na WOIIJoodse Kunstenaars in Amsterdam