Willy Knabe
Foute Duitse schilder, illustrator en graficus
Lutherstadt Eisleben 1896 – 1967 Maagdenburg
jeugd
Knabe werd in 1896 geboren als achtste kind van een schoenmakersmeester. Als zoon van een gezin dat opgroeide aan het einde van de 19e eeuw, leefde hij in een tijd van sociale veranderingen en technologische vooruitgang in Duitsland. Aan het eind van de negentiende eeuw moderniseert Duitsland zich namelijk in een razendsnel tempo.
De sociale, economische en culturele veranderingen die daarmee gepaard gaan, zorgen voor onzekerheid en leiden tot de opkomst van een raciaal antisemitisme. In de politiek ontwikkelt zich vanaf de late jaren 1880 een radicaalnationalistische stroming. De Joden fungeren in het wereldbeeld van deze beweging als voornaamste zondebok.
Ook de Duitse keizer, Wilhelm II, uitte zich regelmatig negatief over de Joden -alhoewel zijn uitlatingen moeilijk zijn te rijmen waren met de contacten die hij onderhield met Joodse vrienden en bekenden
– maar in november 1938, uitte hij zijn verontwaardiging over de Rijkspogrom (Rijkskristalnacht). Nu hij zijn eerdere uitspraken over uitroeiing van de Joden door de nazi’s in praktijk gebracht zag, schrok het hem af. –
soldaat WO I
Van 1914 tot 1916 diende Willy Knabe als soldaat in de Eerste Wereldoorlog en verloor daarbij door een zware verwonding een been.
Zijn vroege jaren, vielen dus ook samen met een periode van politieke en economische instabiliteit, vooral na de Eerste Wereldoorlog (1914-1918), waarin Duitsland zware verliezen leed. Het is mogelijk dat de gebeurtenissen in zijn jeugd en vroege volwassenheid, waaronder de gevolgen van de oorlog, invloed hadden op zijn latere keuzes en betrokkenheid bij de kunstwereld in de tijd van het Derde Rijk.
opleiding
Willy Knabe studeerde aan de Akademie für Graphische Künste und Buchgewerbe in Leipzig, een gerenommeerde academie voor grafische kunst en boekdrukkunst. Later zette hij zijn opleiding voort aan de Akademie der Künste in Berlijn, waar hij zich verder specialiseerde in schilderkunst, grafiek en illustratie.
Berlijn
Daarna werkte Knabe als zelfstandig schilder en grafisch ontwerper in Berlijn. Zijn werken verschenen regelmatig in de Illustrirte Zeitung (Leipzig), waarvoor hij medewerker was. Ook ontwierp hij voor de industrie, zoals voor AEG, Borsig en Sunlicht.
Zijn academische achtergrond legde de basis voor zijn werk als schilder, graficus en illustrator. Na zijn studie werkte hij in Berlijn en Maagdenburg, waar hij een veelzijdige carrière had.
huwelijk
Op 22 mei 1925 beviel zijn vrouw Ottilie (Otti) Knabe van hun dochter Ursula.
foute kunst
Tijdens de begin tijd van het nationaal-socialisme ontwierp Knabe in 1934 het ex-libris voor Adolf Hitler. Hij ontwierp de poster voor de Week van het Duitse Boek in 1936 in Weimar. Daarnaast ontwierp hij in 1939 een decoratieve pagina voor de Reichsparteitag des Friedens (Rijkspartijcongres van de Vrede), die werd gebruikt voor speciale telegrammen binnen Duitsland en de Vrije Stad Danzig.
WO II propaganda
In 1941 werd hij als grafiekdocent aangesteld aan de Kunstgewerbe- en Handwerkerschule in Magdeburg. Veel van zijn werken, die vaak duidelijk propagandistisch en antisemitisch van aard waren, verschenen in tijdschriften en boeken, zoals het “Deutsche Hausbuch” van 1943, uitgegeven door de Reichspropagandaleitung van de NSDAP. Daarnaast ontwierp hij verschillende kleine posters voor de “Wochenspruch der NSDAP”, die werden voorzien van citaten van nazi-leiders.
Hij was actief als kunstenaar in Berlijn en tijdens de Tweede Wereldoorlog produceerde Knabe ook nazi-propagandakunst, waaronder lithografieën zoals “Victorious Rebirth” en “Against the Mortal Enemy of All: Operation Barbarossa, the Nazi invasion of the Soviet Union, World War II, 1941”.
wroeging?
Er is geen directe informatie bekend of Willy Knabe persoonlijke spijt heeft geuit over zijn betrokkenheid bij nazi-propagandakunst tijdens de Tweede Wereldoorlog. Veel kunstenaars die in die periode werkten, bevonden zich in complexe en vaak dwangmatige omstandigheden, waarbij samenwerking met het regime soms een noodzakelijke keuze was om hun carrière, leven, of dat van hun families te beschermen.
Na WO II
Na de Tweede Wereldoorlog was hij vanaf 1945 weer als zelfstandige werkzaam. Begin jaren ’50 woonde Knabe in het huis aan de Leipziger Straße 7 in Magdeburg.
leven in de Sovjet-bezettingszone
Maagdenburg bevond zich na de oorlog in de Sovjet-bezettingszone, wat later de Duitse Democratische Republiek (DDR) werd. Kunstenaars in deze regio hadden vaak te maken met strikte richtlijnen van de overheid over de inhoud van hun werk, vooral binnen de stroming van het socialistisch realisme.
Houtsnedes en muurschilderingen
Knabe maakte onder andere series van het stadsbeeld van Magdeburg, zoals de houtsnedes Der Dom zu Magdeburg (1943), Das neue Magdeburg entsteht (ca. 1960) en de houtsnedes Alte Börse in Magdeburg (ca. 1943), Alte Strombrücke mit Johanniskirche (ca. 1943), Punkthaus Weinarkaden (ca. 1960). Knabe maakte in Magdeburg verschillende muurschilderingen, zoals in 1960 in de hallen van het hoofdstation van Magdeburg (niet bewaard gebleven) en in de prehistorische afdeling van het Kulturhistorische Museum; daarnaast graffito’s in scholen. Verder maakte hij werken over de arbeidswereld, evenals veelzijdige illustraties voor o.a. kinderboeken en ex-libris. Veel van zijn werken zijn te vinden in het Kulturhistorische Museum van Magdeburg.
overlijden
Ten laatste vanaf begin jaren ’60 had hij een ernstige longziekte. Zijn vrouw kon als technisch tekenaar bijdragen aan het gezinsinkomen. Hij overleed op 71 jarige leeftijd.
collecties en archieven
Zijn werk is opgenomen in collecties zoals het Museum van Magdeburg en archieven, zoals die van Bridgeman Images.
bron wikidata/ bridgeman images alamy / wikipedia duitsland / huisdoorn.anticipate.nl/dekeizerenhetderderijk/antisemitisme/ galleria.thule-italia.com/index.php/willy-knabe/nggallery